In Groenewoud trok dit jaar de heuse Tilburgse Stadssinterklaas door de wijk. ‘s Lands oudste Sinterklaascomité staat garant voor een echt spektakel; niet zomaar een Sint en enkele pieten, nee, een heel gevolg met orkestje, huifkar verzamelt zich in alle zonnige vroegte bij buurthuis De Spijkerbeemden voor een tournee door de wijk. Op het Pater van de Elsenplein loopt het al aardig vol met ouders en kinders die reikhalzend uitkijken naar de komst van de Goedheiligman. Het gezelschap van de Sint en wel dertig pieten komt in beweging en zet koers richting plein. Ik loop mee met het gevolg en proef het enthousiasme lang de kant. Oma’s, opa, vaders, moeders en natuurlijk veel kids zijn uitlopen om de Sint te begroeten.

Sint zwaait vanaf de huifkar en legt het parcours vooral te voet af en heeft veel oog voor jong en oud langs de kant. Sint en zijn gevolg trekken verder Groenewoud in om na drie uur weer via een route door de Vogeltjesbuurt uiteindelijk weer bij Spijkerbeemden terecht te komen. Onderweg bezoekt Sint, op influisteren van enkele wijkambassadeurs nog enkele zieken thuis.

Terwijl Sint verder de wijk intrekt, sta ik na te kaarten met enkele buurtbewoners. Het bezoek heeft heel wat losgemaakt: “Ik woon hier al 43 jaar en kan me niet herinneren dat we den echte Sint ooit hier in de wijk gehad hebben. Ze zijn ons al die jaren  gewoonweg vergeten”. Rondpratend blijkt niemand van deze Groenewouders zich meer enige aandacht van de Sint te kunnen herinneren. “Nee zo zie je maar weer, nu tellen we weer mee als wijk, zie je nu wel, de Sint durft weer hier te komen, ik ben er beretrots op dat ze dat voor onze wijk doen, we tellen weer mee”.

Mijmerend stel ik mezelf de vraag: “Eén dagje Sint in de wijk, dat doet zo goed, hoe zou het zijn als nou iedere dag Sint de wijk in trok, zieken bezocht, mensen juist een beetje aandacht geeft? Spelen wij als werkers in de wijk iedere dag voor Sinterklaas? Kunnen wij als werkers dit door de Sint geschonken zelfvertrouwen in de wijk verzilveren? Of beter,  kunnen wijkbewoners dit zelfvertrouwen inzetten voor hun eigen omgeving?”

De discussie op straat gaat verder “Nu zul je hem, wel weer 40 jaar niet meer zien” is gelijk de conclusie, “da’s net zoals die politici, die weten ook wanneer ze hier moeten  komen”.

“Nee”, corrigeert de een: “Je moet de goedheiligman niet verwarren met die politici. Op de Sint daar kun je helaas niet op stemmen, anders wist ik het wel. Met een beetje fantasie lijkt het op dien Wilders alleen die geeft geen cadeautjes”.

Zo gaat de discussie nog eventjes door, totdat een buurman zegt: “Wij hebben hiervoor toch niet zo’n malle subsidie* uit Den Haag voor nodig, dit kunnen wij toch echt wel zelf. Volgend jaar vraag ik Sjaak uit de Van Harenstraat, dat is al jaren een goeie Sint en we hebben ook nog wel een dweilorkestje in de wijk”.

De groep vult hem aan met allerlei ideeën: “Dan kunnen we de pepernoten en strooigoed aan Corrie van de bakker vragen, en dan zijn we een heel end”.

“Mag dat dan zo zonder vergunning?” wordt aan mij gevraagd.

“Ja hoor, gewoon doen”, antwoord ik zonder enig verstand van Sinterklaasvergunningen te hebben.

Verder mijmerend denk ik trots “Yes, al één Sinterklaasdag geregeld in 2011, nog 364 te gaan”.

* Dit evenement, door de wijkraad en de ondernemersvereniging naar onze wijk gehaald, is o.a. met de landelijke vouchers-subsidieregeling van het ministerie van VROM gerealiseerd.

Ralf Embrechts ~ MOM

In de ontwikkeling van het wijkgericht werken is het belangrijk dat werkers in de wijk elkaar kennen, elkaar snel kunnen vinden en weten wat een ieder in petto heeft.

Kortom gsm-nummers in elkaars telefoon en snel schakelen, dat is het adagium aan het wijkfront.

Om de onderlinge ontmoeting tussen de wijkwerkers ietwat te stimuleren, is er in de ene wijk een gezamenlijk wekelijkse lunch, in de andere wijk een gezamenlijk spreekuur of een gezamenlijke voorlichting. Stuk voor stuk initiatieven met als doel korte onderlinge lijnen en snel en adequaat   handelen en oplossen bij problemen van wijkbewoners. Da’s stap 1.

Inmiddels weet iedere werker hoe je achter de voordeur komt. Daar is in projectenland al heel veel op gehamerd. Zoveel zelfs dat je bijna struikelde over het ene na het andere “Achter de voordeur-project”. We hebben praktische werkwijzen geleerd om bij een bewoner binnen te komen en als signaleur oog en oor te hebben voor vaak verborgen problematieken. Da’s stap 2.

Uiteindelijk willen we bereiken dat de werkers naar de hulpvragende bewoners samen optrekken, niet allemaal los van elkaar maar in goede en werkbare afstemming, onder enige vorm van regie. Na het opsporen nu het oplossen. Da’s stap 3.

Iedereen gruwelt van de voorbeelden waar tig hulp- of dienstverleners in één gezin bezig zijn, maar niemand doorpakt naar een oplossing. Totdat er iets heel ergs gebeurt…

Op weg naar een goede onderlinge afstemming, bespraken we onlangs in het buurthuis bij een gezamenlijke lunch een casus om te kijken wie er van onze wijkse ‘frontsoldaten’ wel en wie er geen rol zou hebben in het hulpbehoevend gezin met maximale multi-problematiek. Een voorbeeld zo uit de dagelijkse werkelijkheid gegrepen.

Ouderwets denken is dat iedereen zijn of haar ding doet en in no-time heb je de weer een reeks van verschillende hulp- en dienstverleners, waarbij de bewoners door de bomen het spreekwoordelijk bos niet meer zien, laat staan dat hun lot iets verbetert.

Aldus geschiede:

In de casus hadden de bewoners last van van alles en nog wat. Iedere werker bood in opperste dienstbaarheid gelijk zijn dienst en hulp aan achter de inmiddels welbekende voordeur. Opgeteld zouden er zeven organisaties achter de voordeur stormen om de klant te helpen. Zeven goedwillende hulp- en dienstverleners met elk een exclusief puzzelstukje van de oplossing. Zeven keer achter de voordeur! Zeven keer intake … zeven keer …

Totdat vragen gesteld werden:

Is dit nou echt de bedoeling?

Kan dit niet wat minder?

Wie hoort er nu echt thuis in dat gezin?

Kunnen we elkaar niet juist versterken door dienstbaar te zijn aan elkaar?

Kunnen we elkaar niet versterken door de meest noodzakelijk frontsoldaat genoeg bewegingsruimte te geven en te gunnen dat dit werk het meeste resultaat oplevert?

Duwen we elkaar opzij in onze drive om maar achter die voordeur te zijn, om maar outreachend te kunnen, willen, moeten zijn?

Is samenwerken juist niet dienstbaar zijn aan elkaar, gepast even een stapje opzij doen en ervoor zorgen dat je collega-frontsoldaat uitstekend zijn of haar werk kan doen? Mogelijk met jouw hulp of dienst op de achterhand? In de broekzak?

Gelukkig was het nog lang onrustig in het buurthuis. De discussie laaide flink op toen inzichtelijk werd dat zeven organisaties stonden te trappelen om hun ding te doen; elkaar beconcurreerden in dienstbaarheid; elkaar overtuigden van hun eigense gelijk.

Liever nu hier in het buurthuis, dan in de dagelijkse praktijk van morgen. Deze opzienbarende en confronterende lunch fungeert nu als ijkpunt om het voortaan anders te doen. Weet je nog …

Denk na, voordat je een volgende stap achter de voordeur zet!

Ralf Embrechts ~ MOM

In de vijf Tilburgse impulswijken wordt door de aanwezige organisaties stevig nagedacht over een meerjarige en programmatische manier van werken op de gebieden werk, armoede en opleiding. Hoe kunnen we meer samenhang voor langere tijd garanderen, rekening houdend met de stedelijke voorzieningen en juist de extra’s zaken die nodig zijn in de wijk. Hoe komen we tot één wijkplan voor meerdere jaren dat door iedereen gedragen en uitgevoerd wordt? Kortom een boeiend traject dat acties in de wijk meer met elkaar verbindt op weg naar een duurzaam gezamenlijk resultaat.

Naar voorbeeld van de Kruidenbuurt komt er ook in Groenewoud een centraal spreekuur ‘Vragenuurtje’ genaamd. Wijkagenten, huismeesters, buurtmaatschappelijk werkster, loket-Z, wijkverpleegsters, coordinator gebiedsteam, gezondheidswerkers, casemanager SoZa en jobcoaches MOM@Work houden iedere maandag van 14.00u – 15.00u  een gezamenlijk spreekuur in buurthuis De Spijkerbeemden. Bewoners kunnen met vragen voor een van de werkers terecht. Als privacy gewenst is, zijn er spreekkamers beschikbaar. Het spreekuur heeft twee voordelen: bewoners kunnen met hun vraag terecht op 1 plek en belanden niet meer tussen wal en schip en de werkers informeren elkaar om sluitende afspraken te maken naar aanleiding van signalen uit hun wijk. Mooiste voorbeeld van kruisbestuiving is de mevrouw die kwam met een klacht over haar huis en wegging met een baan. Het Vragenuurtje is informeel van karakter, het is gezellig en uiteraard ook serieus als het om wijkzaken of persoonlijke vragen gaat. Wees welkom iedere maandagmiddag van 14.00u – 15.00u in buurthuis De Spijkerbeemden, Don Sartostraat.

Een welkome aanvulling op de diensten in de wijk zijn de “Zichtbare Schakels”, de wijkverpleegkundigen van Thebe Thuiszorg in de Kruidenbuurt. Jannie de Leeuw en Malies Lutke Schipholt werken met hun collega’s (verzorgenden en verpleegkundigen) vanuit MFA het Kruispunt, dichtbij in de wijk. Belangrijkste verschil met reguliere thuiszorg is dat Marlies en Jannie de tijd kunnen nemen waar nodig ook voor de niet-geïndiceerde zorg. Binnenkort gaat deze pilot ook van start in Groenewoud en Stokhasselt.

Het project MOM@Work is bedoeld om mensen uit de wijk aan het werk te helpen. Dat lukt volgens verwachting goed. Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt worden vanaf de ‘keukentafel’ bemiddeld naar werk of activering. Inmiddels zijn er in 2010 op deze manier meer dan 43 (beoogd 40 voor 2010) aan het werk geholpen. Bewoners met vragen op weg naar werk worden aangedragen door de ambassadeurs in de wijk, huismeesters, opbouwwerkers, en bewoners zelf. Halverwege 2010 is ook de samenwerking met Sociale Zaken goed op gang gekomen en versterken de jobcoaches en casemanager elkaar. Kenmerkend voor de werkwijze van MOM@Work is vertrouwen en nabij zijn. MOM en Sociale Zaken willen graag dat het project in 2011 voortgezet wordt, ook met het oog op intensivering van de aanpak op weg naar werk in de verschillende impulswijken.

Iedere wijk en bijbehorende aanpak is uniek en toch zijn er altijd zaken die je van elkaar kunt leren. De MOM doet mee aan een ‘vergelijkend warenonderzoek’ naar verschillende manieren van wijkgericht samenwerken. Onder leiding van Futura worden zeven Brabantse wijkaanpakken in kaart gebracht, ontleed en vergeleken; wat gaat er goed en waar loopt een ieder tegen aan. De eerste wederzijdse uitwisselingen leverde al een schat aan best practices op en herkenbare struikelblokken. Inzet van deze vergelijking is met name om van elkaar te leren. Op de projectpagina zijn de bevindingen van dit onderzoek te volgen. Verwachte publicatie in mei 2010.

Het is altijd goed om het functioneren van de MOM zelf ook onder de loep te nemen om te kijken hoe dit samenwerkingsverband werkt, verbeterd of veranderd kan worden. De MOM, in 2008 begonnen als experiment, zoekt naar de meest werkbare manier om zo effectief mogelijk samen te werken, met de huidige deelnemers en mogelijk ook met toekomstige partners. In opdracht van het MOM-bestuur voert Dorine Brinkhof (Thebe adviesbureau) een onderzoek uit naar het functioneren van de MOM. Wat verloopt er succesvol, wat kan er beter en op welke wijze geef je dat vorm aan de manieren van samenwerken met partners in onze stad ten behoeve van wijkbewoners. Voorjaar 2011 staat gepland om deze interne evaluatie te presenteren.

Annemarie nodige me uit voor een bakkie koffie. Ze woont vier huizen naast mijn kantoor in de Kruidenbuurt en omdat ik haar stoep sneeuwvrij gemaakt had, had ik een kopje koffie verdiend.
Binnengekomen zag ik dat haar kamer voor de helft in beslag genomen werd met een hoog-laagbed. Ze strompelde voor me uit en bod me een plaats aan op een gammel krukje. Op tafel lag een buil shag en stond een koffie al te dampen.
“Ja die namaaksenseo-pads die haal ik altijd bij de Aldi, ik wil me toch even verwennen met lekkere koffie”. Zonder dat ik erom hoefde te vragen vertelde Annemarie haar levensverhaal en hoe ze uiteindelijk hier in dit hoog-laagbed belandde.
Alleenstaande moeder, zoon beroepsmilitair, moeilijke dochter van 19, altijd verzorgende geweest bij verpleegtehuis, totdat ja totdat ze met haar fiets viel en haar heup brak.

Naast haar shagbuil lag allerlei post. Ik vroeg of ze haar administratie goed op orde had, wetend dat er net een pilot gestart is in de buurt om mensen hierbij te helpen.
Ze draaide zich om en greep naast haar bed een plastic zak en daar zaten, gebundeld met elastiekjes enveloppen van allerlei instellingen.
Demonstratief legde ze die op tafel en bij iedere instelling vertelde ze er iets bij.
“Hier da’s van de woningcorporatie, dat is een aardige vent.”
“Hier dat van het Begeleid wonen project van mijn dochter, die mensen hebben nooit tijd zijn altijd te laat en doen soms niet een hun jas niet eens uit.
Hier dat is van de Arbo-arts. dat is zo’n rare kwibus, volgens mij maakt die het hem helemaal niets uit of ik nog beter wordt. En den deze is van de schuldhulpverlening. Tjonge daar voel ik me toch altijd zo’n nummer, maar da’s ook wel te begrijpen want daar is het druk zeg. En ik heb al drie keer een andere consulent gehad, da’s erg vermoeiend. En ook sjieke mensen die zie je daar.
En dit is van de sociale dienst want ik heb voor al deze ziektekosten maar een bijzondere bijstand aangevraagd. Die krijg ik niet want ik heb nog net teveel ziektewet.
Dit zijn alle paperassen van ons Pap toen die overleed.”

In enkele tellen legde Annemarie het hele steunsysteem dat haar omringde bloot. En bij ieder enveloppe karakteriseerde zij de instelling.
Ik vroeg: ”Helpt het nou al die mensen om je heen die je voor je klaar staan”.
Annemarie moest even denken. “Ik ken al die mensen al jaren, maar nu je het vraagt, ik schiet er eigenlijk maar weinig mee op. Soms ligt dat ook aan mij zelf, maar toch vaak ligt dat aan die ander. Dan heb eens een goeie en die is er dan een paar maanden niet meer. En er zitten ook van die pennenlikkers bij. Het lijkt wel of ze blij zijn dat ik hullie patiënt ben. Dan verdienen zij nog iets. Soms krabbel ik op en soms zak ik weer weg. Dat gaat al 10 jaar zo.”

Even was het stil tot zei Annemarie:
“Weet je wie goed helpen, dat zijn die mensen van het ziekenhuis en die van de begrafenis. Toen ons Pap hier in elkaar zakte tot was er binnen 5 minuten een ziekenauto  en iedereen stond klaar voor ons. Ook toen ons Pap doodging, met al dat geregel met de begrafenis. Dat was fijne hulp.” Annemarie pauzeert even en vervolgt: Eigenlijk … ja eigenlijk, als ik het zo denk dan zou ik ook zo’n blauw zwaailicht hier op mijn dak moeten hebben, dat pas uitgaat als al mijn zorgen over zijn.”
Ik dronk mijn koffie op en mijmerde: “Ja, Een blauw zwaailicht net zo lang totdat alle zorgen over zijn.”

Ralf Embrechts MOM

Column voorgelezen op congres Armoedebestrijding en lokale samenwerking:
Naar een armoedevrij Brabant Armoedebestrijding op 10 februari 2010 in Eindhoven

Op het Pater van den Elsenplein hangen vanaf 3 mei bewakingscamera’s. Het cameratoezicht bevordert de veiligheid in de omgeving. De wens voor toezicht kwam van de ondernemers die op het plein zitten. De camera’s zijn bedoeld om bezoekers, bewoners, ondernemers en winkeliers zich veiliger te laten voelen. De ondernemers en de gemeente hebben afspraken gemaakt over de voorwaarden waaraan het cameratoezicht moet voldoen. Pas als er iets is gebeurd, worden de beelden bekeken.

Samenwerking
Het project is een samenwerking tussen de politie, de Maatschappelijke Ontwikkelings Maatschappij (MOM), RJ beveiliging en de gemeente. Voor de ontwikkeling van het plein is subsidie beschikbaar. De camera’s zijn uit dit potje betaald.